Chuyên đề andehit xeton violet

CHUYÊN ĐỀ 6 : ANĐEHIT – XETON – AXIT CACBOXYLIC BÀI 1 : ANĐEHIT VÀ XETON A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT I. ĐỊNH NGHĨA, CẤU TRÚC, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ 1. Định nghĩa và cấu trúc a. Định nghĩa  Nhóm >C=O được gọi là nhóm cacbonyl.  Anđehit là những hợp chất mà phân tử có nhóm –CH=O liên kết với gốc hiđrocacbon hoặc nguyên tử H. Nhóm –CH=O là nhóm chức của anđehit, nó được gọi là nhóm cacbanđehit. Thí dụ : HCH=O (fomanđehit), CH3CH=O (axetanđehit)…  Xeton là những hợp chất mà phân tử

Thể loại Giáo án bài giảng Hóa học 11

Số trang 1

Loại tệp doc

Kích thước 2.12 M

Tên tệp violet chuyen de va bai tap hoa huu co 11 c9 andrehit xeton axit cacboxylic doc

Download

 

CHUYÊN ĐỀ 6 : ANĐEHIT – XETON – AXIT CACBOXYLIC

 

BÀI 1 : ANĐEHIT VÀ XETON

 

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

I. ĐỊNH NGHĨA, CẤU TRÚC, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ

1. Định nghĩa và cấu trúc

a. Định nghĩa

 Nhóm >C=O được gọi là nhóm cacbonyl.

 Anđehit là những hợp chất mà phân tử có nhóm –CH=O liên kết với gốc hiđrocacbon hoặc nguyên tử H. Nhóm –CH=O là nhóm chức của anđehit, nó được gọi là nhóm cacbanđehit. Thí dụ : HCH=O (fomanđehit), CH3CH=O (axetanđehit)…

 Xeton là những hợp chất mà phân tử có nhóm >C=O liên kết với 2 gốc hiđrocacbon. Ví dụ :

   

*

;

*

b. Cấu trúc của nhóm cacbonyl

*

 

 

 

 

 

Cấu trúc của nhóm cacbonyl (a) Mô hình phân tử anđehit fomic (b) và axeton (c)

Nguyên tử C mang liên kết đôi ở trạng thái lai hoá sp2.

Bạn đang xem: Chuyên đề andehit xeton violet

Liên kết đôi C=O gồm 1 liên kết  bền và một liên kết  kém bền. Góc giữa các liên kết ở nhóm >C=O giống với góc giữa các liên kết >C=C 120oC. Trong khi liên kết C=C hầu như không phân cực, thì liên kết >C=O bị phân cực mạnh : nguyên tử O mang một phần điện tích âm, , nguyên tử C mang một phần điện tích dương, +. Chính vì vậy các phản ứng của nhóm >C=O có những điểm giống và những điểm khác biệt so với nhóm >C=C

2. Phân loại

1

 

 

Dựa theo cấu tạo của gốc hiđrocacbon, người ta phân chia anđehit và xeton thành 3 loại : no, không no và thơm. Ví dụ : CH3CH=O thuộc loại anđehit no, CH2=CH–CH=O thuộc loại anđehit không no,

*

thuộc loại anđehit thơm,

*

thuộc loại xeton no,

*

thuộc loại xeton thơm,…

3. Danh pháp

 Anđehit : Theo IUPAC, tên thay thế của anđehit gồm tên của hiđrocacbon theo mạch chính ghép với đuôi al, mạch chính chứa nhóm –CH=O, đánh số 1 từ nhóm đó. Một số anđehit đơn giản hay được gọi theo tên thông thường có nguồn gốc lịch sử. Ví dụ :

 

Anđehit

Tên thay thế

Tên thông thường

HCH=O

metanal

fomanđehit (anđehit fomic)

CH3CH=O

etanal

axetanđehit (anđehit axetic)

CH3CH2CH=O

propanal

propionanđehit (anđehit propionic)

(CH3)2CHCH2CH=O

3-metylbutanal

isovaleranđehit (anđehit isovaleric)

CH3CH=CHCH=O

but-2-en-1-al

crotonanđehit (anđehit crotonic)

 

 Xeton : Theo IUPAC, tên thay thế của xeton gồm tên của hiđrocacbon tương ứng ghép với đuôi on, mạch chính chứa nhóm >C=O, đánh số 1 từ đầu gần nhóm đó. Tên gốc – chức của xeton gồm tên hai gốc hiđrocacbon đính với nhóm >C=O và từ xeton. Ví dụ :

  

*

 

*

  

*

Tên thay thế :   propan-2-on butan-2-on     but-3-en-2-on

Tên gốc – chức : đimetyl xeton etyl metyl xeton   metyl vinyl xeton

 Anđehit thơm đầu dãy, C6H5CH = O được gọi là benzanđehit (anđehit benzoic). Xeton thơm đầu dãy C6H5COCH3 được gọi là axetophenol (metyl phenyl xeton)

4. Tính chất vật lí

Fomanđehit (

*

= -19oC) và axetanđehit (

*

= 21oC) là những chất khí không màu, mùi xốc, tan rất tốt trong nước và trong các dung môi hữu cơ.

1

 

 

Axeton là chất lỏng dễ bay hơi (

*

= 57oC), tan vô hạn trong nước và hoà tan được nhiều chất hữu cơ khác.

So với hiđrocacbon có cùng số nguyên tử C trong phân tử, nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của anđehit và xeton cao hơn. Nhưng so với ancol có cùng số nguyên tử C thì lại thấp hơn.

Mỗi anđehit hoặc xeton thường có mùi riêng biệt, chẳng hạn xitral có mùi sả, axeton có mùi thơm nhẹ, menton có mùi bạc hà,…

II. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1. Phản ứng cộng

a. Phản ứng cộng hiđro (phản ứng khử)

Khi có xúc tác Ni đun nóng, anđehit cộng với hiđro tạo ra ancol bậc I, xeton cộng với hiđro tạo thành ancol bậc II.

CH3CH = O + H2

*

 CH3CH2OH

*

b.Phản ứng cộng nước, cộng hiđro xianua

 Liên kết đôi C=O ở fomanđehit có phản ứng cộng nước nhưng sản phẩm tạo ra có 2 nhóm OH cùng đính vào 1 nguyên tử C nên không bền, không tách ra khỏi dung dịch được.

 Hiđro xianua cộng vào nhóm cacbonyl tạo thành sản phẩm bền gọi là xianohiđrin.

 

Phản ứng cộng hiđro xianua vào nhóm cacbonyl xảy ra qua 2 giai đoạn, anion NC tấn công ở giai đoạn đầu, ion H+ phản ứng ở giai đoạn sau.

*
*
*

(không bền)

*

(xianohiđrin)

CH3CH=O+ NC- 

*

*

2. Phản ứng oxi hoá

1

 

 

a. Tác dụng với brom và kali pemanganat

 Thí nghiệm

– Nhỏ nước brom vào dung dịch axetanđehit, màu của nước brom bị mất.

– Nhỏ nước brom vào dung dịch axeton, màu của nước brom không bị mất.

– Nhỏ dung dịch kali pemanganat vào dung dịch axetanđehit, màu tím bị mất.

– Nhỏ dung dịch kali pemanganat vào dung dịch axeton, màu tím không bị mất.

 Giải thích : Xeton khó bị oxi hoá. Anđehit rất dễ bị oxi hoá, nó làm mất màu nước brom, dung dịch kali pemanganat và bị oxi hoá thành axit cacboxylic, thí dụ :

 RCH=O + Br2 + H2O  RCOOH + 2HBr

 Chú ý : Đối với HCHO phản ứng xảy ra như sau :

HCH=O + 2Br2 + H2O  CO2 + 4HBr

b.Tác dụng với ion bạc trong dung dịch amoniac

 Thí nghiệm : Cho dung dịch amoniac vào ống nghiệm đựng dung dịch bạc nitrat đến khi kết tủa sinh ra bị hoà tan hoàn toàn, thêm vào đó dung dịch axetanđehit rồi đun nóng thì thấy trên thành ống nghiệm xuất hiện lớp bạc sáng như gương, vì thế gọi là phản ứng tráng bạc.

 Giải thích : Amoniac tạo với Ag+ phức chất tan trong nước. Anđehit khử được Ag+ ở phức chất đó thành Ag kim loại :

  AgNO3 + 3NH3 + H2O  Ag(NH3)2OH + NH4NO3

      (phức chất tan)

RCH=O + 2Ag(NH3)2OH  RCOONH4  + 2Ag  + 3NH3 + H2O

*

 

RCH=O + 2AgNO3 + 3NH3 + H2O  RCOONH4  + 2Ag  + 2NH4NO3

Phản ứng tráng bạc được ứng dụng để nhận biết anđehit và để tráng gư­ơng, tráng ruột phích.

Xem thêm: Bộ Đề Kiểm Tra Tiếng Anh 9 – Theo Chương Trình Thí Điểm (Tái Bản)

 Chú ý : Đối với HCHO phản ứng xảy ra như sau :

HCH=O + 4AgNO3 + 6NH3 + 2H2O  (NH4)2CO3 + 4Ag  + 4NH4NO3

3. Phản ứng ở gốc hiđrocacbon

Nguyên tử hiđro ở bên cạnh nhóm cacbonyl dễ tham gia phản ứng. Ví dụ :

*

1

 

 

 

III. ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG

1. Điều chế

a.Từ ancol

 Phương pháp chung để điều chế anđehit và xeton là oxi hoá nhẹ ancol bậc I, bậc II tương ứng bằng CuO.

 Fomanđehit được điều chế trong công nghiệp bằng cách oxi hoá metanol nhờ oxi không khí ở 600 oC – 700oC với xúc tác là Cu hoặc Ag :

 2CH3 – OH + O2

*

2HCH = O + 2H2O

b. Từ hiđrocacbon

Các anđehit và xeton thông dụng thường được sản xuất từ hiđrocacbon là sản phẩm của quá trình chế biến dầu mỏ.

 Oxi hoá không hoàn toàn metan là phương pháp mới sản xuất fomanđehit :

CH4 + O2

*

HCH=O + H2O

 Oxi hoá etilen là phương pháp hiện đại sản xuất axetanđehit :

  2CH2=CH2 + O2

*

2CH3CH=O

*

 Oxi hoá cumen rồi chế hoá với axit sunfuric thu được axeton cùng với phenol

 (CH3)2CHC6H5

*
*
*

2. Ứng dụng

a. Fomanđehit :

Fomanđehit được dùng chủ yếu để sản xuất poli(phenolfomanđehit) (làm chất dẻo) và còn được dùng trong tổng hợp phẩm nhuộm, d­ược phẩm.

Dung dịch 37- 40% fomanđehit trong nước gọi là fomalin (còn gọi là fomol) được dùng để ngâm xác động vật, thuộc da, tẩy uế, diệt trùng…

b. Axetanđehit :

Axetanđehit chủ yếu được dùng để sản xuất axit axetic.

c. Axeton :

1

 

 

Axeton có khả năng hoà tan tốt nhiều chất hữu cơ và cũng dễ dàng được giải phóng ra khỏi các dung dịch đó (do

*

thấp) nên được dùng làm dung môi trong sản xuất nhiều loại hoá chất, kể cả một số polime.

Axeton còn dùng làm chất đầu để tổng hợp ra nhiều chất hữu cơ quan trọng khác nh­ư clorofom, iođofom, bisphenol-A,…

 

 

B. PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ ANĐEHIT

 

I. Phản ứng khử anđehit

Phương pháp giải

Một số điều cần lưu ý khi giải bài tập liên quan đến phản ứng khử anđehit bằng H2 (to, Ni) :

  Phương trình phản ứng tổng quát :

  CnH2n+2-2a-b (CHO)b + (a+b)H2

*

CnH2n+2-2a-b (CH2OH)b

   (a là số liên kết  ở gốc hiđrocacbon)

 Từ phương trình ta thấy :

+ Khối lượng hỗn hợp tăng sau phản ứng = khối lượng của H2 phản ứng.

+ Nếu anđehit tham gia phản ứng là anđehit không no thì ngoài phản ứng khử nhóm CHO thành nhóm CH2OH còn có phản ứng cộng H2 vào các liên kết bội trong mạch cacbon.

● Khi làm các bài tập dạng này, cần chú ý đến việc áp dụng các phương pháp : Nhận xét đánh giá, trung bình (đối với hỗn hợp các anđehit), bảo toàn nguyên tố, bảo toàn khối lượng, tăng giảm khối lượng, đường chéo để tìm nhanh kết quả.

Xem thêm: Bài Tập Tiếng Việt Lớp 7 Học Kì 1, Top 48 Đề Thi Ngữ Văn Lớp 7 Chọn Lọc, Có Đáp Án

► Các ví dụ minh họa ◄

Ví dụ 1: Thể tích H2 (0oC và 2 atm) vừa đủ để tác dụng với 11,2 gam anđehit acrylic là :

A. 4,48 lít.  B. 2,24 lít.  C. 0,448 lít.  D. 0,336 lít.

Chuyên mục: Đề Thi

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *